Skip to main content
Contribution to Book
II. Dünya Savaşı Yıllarında Almanya'nın Türkiye'ye Baskısı ve Savaşın İçerisine Çekme Gayretleri/The Compulsion of Germany on Turkey During the World War II and Its Efforts to Draw Turkey into the War
I. Uluslararası Tarihi ve Kültürel Yönleriyle TÜRK-ALMAN İLİŞKİLERİ SEMPOZYUMU 8-10 Ekim 2009 (2010)
  • Osman AKANDERE
  • Hasan Ali POLAT
Abstract
Both Axis Powers and Allied Powers tried to draw Turkey into the war during the World War II. Allied Powers struggled so much to include Turkey in their own rank at the beginning of the war. In that period, Germany wanted Turkey to remain impartial. However, Turkey signed Treaty of Triple Alliance with France and England to feel secure so that it aimed to prevent any possible threat from the Allied Powers. During the World War II, Germany declared war against Greece and Yugoslavia on 6 April 1941 and soon arrived at the border of Turkey and Greece after invading Greece thoroughly. Besides, Reşit Ali Geylani, a supporter of Axis Powers in Iraq, took control in Iraq by a coup d'état. Considering the process of the war, Germany dominated the Balkans, the Mediterranean and Greek Islands in Aegean and this case greatly disturbed Turkey. Germany, arriving at Turkey’s border, tried to take advantage of this case and started to force Turkey to take part in the war in its own rank. For instance, Reşit Ali Geylani demanded assistance from Germany to consolidate his power after seizing power by coup d'état. Germany aimed to use Turkey as a bridge to give military assistance to the new government in Iraq. In exchange for that, Germany stated that it would accept possible territorial claims of Turkey. Moreover, Germany suggested that there should be some border arrangements for the benefit of Turkey to include Turkey in its own rank when it arrived at the border of Turkey and Greece. Germany tried to draw Turkey into the war on behalf of itself by signing Turkish-German Treaty of Amity on 18 April 1941. By means of this treaty, Germany aimed to abolish the alliance of Turkey with England and then to draw Turkey into the war on behalf of itself. Apart from all these, Germany declared war against the Soviet Union on 22 June 1941, made propaganda campaigns on Turkey to draw it into the war and even guaranteed that it would accept new territorial claims of Turkey. Allied Powers wanted Turkey to remain impartial in that period when Germany’s efforts to draw Turkey into the war were continuing. As it is understood from this case, views of both Axis Powers and Allied Powers on whether Turkey would be included in the war or not differentiate. Eventually, Turkey tried to follow a balance policy not to take part in the war. The primary purpose of this policy is to keep the territorial integrity of Turkey and to maintain a full independent Turkey. As a result, Turkey was successful in line with its purpose, didn’t take part in the war and remained impartial as much as possible. ÖZET Türkiye, II. Dünya Savaşı yıllarında gerek Mihver gerekse de Müttefik devletleri tarafından savaşın içerisine sürüklenmeye çalışılmıştır. Savaşın başlangıcında Müttefik devletleri Türkiye’nin kendi saflarına dâhil olmasını sağlamak için büyük çaba sarf etmişlerdir. Bu dönemde Almanya, Türkiye’nin “tarafsız” olarak kalmasını istemiştir. Türkiye ise kendini güvende hissedebilmek için Fransa ve İngiltere ile bir Üçlü İttifak Antlaşması imzalamış, böylelikle Müttefiklerden gelebilecek olan olası bir tehdidin önüne geçmeyi hedeflemiştir. II. Dünya Savaşı sırasında Almanya, 6 Nisan 1941’de Yugoslavya ve Yunanistan’a savaş ilan etmiş ve kısa zamanda da Yunanistan’ı tamamen işgal etmek suretiyle Türk-Yunan sınırına dayanmıştır. Ayrıca 3 Nisan 1941’de de Irak’ta Mihver devletleri taraftarı olan Reşit Ali Geylani, bir hükümet darbesiyle Irak’ta yönetimi ele geçirmiştir. Savaşın şekillenişine bakıldığı zaman Almanya kısa zamanda Balkanlara, Akdeniz’e ve Ege’deki Yunan adalarına hâkim olmuş, bu durum Türkiye’yi fazlasıyla tedirgin etmiştir. Türkiye sınırına dayanan Almanya bu durumu bir avantaj olarak görmeye çalışmış, Türkiye’yi kendi safında savaşa zorlamaya başlamıştır. Meselâ Reşit Ali Geylani darbe ile iktidara geldikten sonra iktidarını pekiştirmek adına Almanya’dan yardım istemiştir. Almanya da Irak’taki yeni hükümete askerî yardımda bulunabilmek için Türkiye’yi bir geçiş güzergâhı olarak kullanmak istemiştir. Buna karşılık Almanya, Türkiye’den gelecek olası toprak taleplerini kabul edeceğini bildirmiştir. Ayrıca Almanya, Türk-Yunan sınırına dayandığında da Türkiye’yi kendi safına katabilmek amacıyla Türkiye lehine bazı sınır düzenlemeleri yapılmasını önermiştir. Almanya 18 Nisan 1941’de Türk-Alman Dostluk Antlaşması’nın imzalanmasıyla da Türkiye’yi kendi lehinde savaşa sokmanın gayreti içerisinde olmuştur. Almanya bu antlaşma ile Türkiye’nin İngilizlerle olan ittifakını ortadan kaldırmayı, netice olarak da kendi yanında savaşın içerisine sürüklemeyi amaçlamıştır. Bütün bunların yanında Almanya, 22 Haziran 1941’de Sovyetler Birliği’ne savaş ilan etmiş, bu dönemde de Türkiye’yi savaşın içerisine sokmak için Türkiye üzerinde propaganda faaliyetlerini artırmış, hatta Türkiye’nin önereceği yeni toprak taleplerini kabul edeceğini taahhüt etmiştir. Almanya’nın Türkiye’yi savaşa sokma gayretlerinin devam ettiği bu dönemde Müttefikler, Türkiye’nin tarafsız olmasını istemişlerdir. Buradan da anlaşıldığı üzere, savaşın seyri boyunca gerek Mihver gerekse de Müttefik devletlerinin Türkiye’nin savaşa dâhil edilmesi hususundaki görüşleri değişiklikler arz etmektedir. Nihayetinde Türkiye, II. Dünya Savaşı döneminde savaşın içerisinde yer almamak için bir “denge politikası” ortaya koymaya çalışmıştır. Bu politikanın en temel maksadı; Türkiye’nin toprak bütünlüğünün korunması ve tam bağımsız bir Türkiye’nin devamının sağlanmasıdır. Sonuç itibariyle bakıldığında da Türkiye kendi hedefi doğrultusunda başarılı olmuş, savaşın içerisinde yer almamış, olabildiğince “tarafsız” kalmaya gayret göstermiştir.
Keywords
  • Turkey (Türkiye),
  • Germany (Almanya),
  • the Compulsion of Germany (Almanya Baskısı),
  • Turkish-German Treaty of Amity and Nonaggression (Türk-Alman Dostluk ve Saldırmazlık Antlaşması),
  • the Allies (Müttefikler)
Publication Date
Spring April, 2010
Editor
Ramazan Çalık ve diğerleri
Publisher
TC Konya Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü ve Türkoloji Enstitüsü
ISBN
978-605-4366-04-0
Citation Information
Osman AKANDERE and Hasan Ali POLAT. "II. Dünya Savaşı Yıllarında Almanya'nın Türkiye'ye Baskısı ve Savaşın İçerisine Çekme Gayretleri/The Compulsion of Germany on Turkey During the World War II and Its Efforts to Draw Turkey into the War" Birinci Basım/First EditionKonyaI. Uluslararası Tarihi ve Kültürel Yönleriyle TÜRK-ALMAN İLİŞKİLERİ SEMPOZYUMU 8-10 Ekim 2009 (2010)
Available at: http://works.bepress.com/hasanali_polat/4/