Serge Gutwirth

De wegen van de Commissie Adriaenssens waren ondoorgrondelijk

Els Dumortier et al. — Sun, 12 Feb 2012 08:15:01 PST

This contribution (in Dutch) focuses on the rise and fall of the “Commission Adriaenssens”. This commission was installed by the Belgian Catholic church in order to react on the problems of sexual abuse of children “in pastoral relations”, but stopped functioning once a Belgian judge decided to confiscate all of its files. On the basis of the Commission’s Final Report we first describe the Commission’s stated goals to function as a (South-African) “Truth & Reconciliation Commission” in a “complementary way” to traditional criminal justice. Secondly, we critically assess these goals by focussing on the Commission’s restorative and penal tendencies, its ambiguous collaboration agreement with justice and its not so modest comparison with South-African Truth & Reconciliation Commissions. We come to the conclusion that contrary to its own statements, the “Commission Adriaenssens” was not operating in a pure complementary way to criminal justice, nor did it function similar to a South-African Truth & Reconciliation Commission. On the contrary, by claiming “complementarity” and comparing itself with the infamous South-African TRC’s, the Commission created an ambiguous and unclear situation for victims, public opinion and justice. The fall of the Commission Adriaenssens was hence and above all caused by its own ambiguous, unclear and naïve positioning.

Key words: Sexual abuse of children – Pastoral relations - Commission Adriaenssens – Truth & Reconciliation Comission – Criminal justice

Sleutelwoorden: Seksueel misbruik van kinderen – Pastorale relaties - Commissie Adriaenssens – Waarheids- en verzoeningscommissie - Strafrecht

Short statement about the role of consent in the European data protection directive

Serge Gutwirth — Thu, 22 Dec 2011 23:52:51 PST

The fundamental principle of data protection is not the “consent principle”, but the purpose specification principle, worded in art. 6 of the Data Protection Directive, which foresees that personal data may only be “collected for specified, explicit and legitimate purposes and not further processed in a way incompatible with those purposes”, and that they should be “adequate, relevant and not excessive in relation to the purposes for which they are collected and/or further processed and “accurate and, where necessary, kept up to date”. Often, these two principles – the purpose specification and the data quality principles – are coined as the data minimisation principle.

Waarvan zijn de bronnen van het recht de bron ? Van het recht natuurlijk ! Een kort essay over twee manieren om het recht te denken

Serge Gutwirth — Sun, 18 Dec 2011 09:06:36 PST

Aan de ene kant leeft er een sterk perspectief op recht waarin dat recht constitutief is voor het politiek-maatschappelijk project van de democratische rechtsstaat dat op zijn beurt constitutief is voor datzelfde recht. Een rechtsbegrip waarin wet en grondwet cruciaal zijn, dat “axiomatisch” is opgevat en dat het recht ruim, abstract, breed, transcendent, opvat als steunpeiler voor de verwezenlijking van een maatschappelijk project en een mensbeeld die teruggaan tot de Atheense democratie en de (liberale) politiek-filosofische Verlichting. Aan de andere kant, ontwikkelt zich een perspectief dat het recht benadert als een bijzonder regime dat uitspraken produceert (régime d’énonciation of de véridiction), als fabriek van juridische wezens (mode d’existence) of als “praktijk” (in de betekenis die Stengers hieraan geeft). Een rechtsbegrip dus waarin de juridische hermeneutiek en de jurisprudentie, het spinnen van juridische banden en het construeren van stabiliteit (rechtszekerheid) cruciaal zijn, waarin het recht “topisch” is opgevat, en waarin, tenslotte, het wordt omschreven zoals het werkt: zeer concreet, in zijn immanentie en singulariteit, teruggaand naar zijn uitvinding in het oude Rome. Aan de ene kant verschijnt het recht bijgevolg ten tonele als één van de belangrijkste grondvesten van het project van de Westerse democratische rechtsstaat, aan de andere als een klein maar gestaag werk, dat “ambachtelijk” en zaak per zaak verbanden smeedt of spint die de wereld, het heden, het verleden en de toekomst, bijeen houden via een web van juridische verbindingen. Wat betekent zo'n concept van recht in twee toonaarden ?

"Veiligheid en grondrechten. Het belang van een evenwichtige privacypolitiek

Serge Gutwirth et al. — Tue, 13 Dec 2011 01:45:07 PST

Veiligheid krijgt een centrale plaats in het politiek beleid van de eeuwwisseling. In onze risicomaatschappij is veiligheid het rechtsgoed bij uitstek geworden dat via het recht moet worden beschermd. De wetgever produceert een bijna eindeloze stroom nieuwe wetsvoorstellen en wijzigingsvoorstellen van oude wetten, en in de toelichting op die voorstellen is altijd wel ergens het thema van de (on)veiligheid te vinden als reden waarom die wijziging noodzakelijk is. Gevolg is dat de rechtsbescherming van de burger het vaak moet ontgelden, opgeofferd aan de veiligheid van het (potentiële) slachtoffer, de enige die er soms beter van wordt. Deze tendens is bepaald niet exclusief in Nederland te signaleren, maar lijkt eerder een verschijnsel dat in Europa en in de VS allesoverheersend is sinds zeker een jaar of tien. Na 11 september 2001 is nog een aanzienlijke versnelling van dit proces waarneembaar. De gebeurtenissen van 11 september hebben een ongeziene druk geplaatst op grondrechten zoals privacy, vrijheid van meningsuiting en vrijheid van vereniging. Nationale veiligheidsdiensten en gerechtelijke diensten hebben op verbluffend snelle wijze een verruiming van hun mandaat kunnen uitlokken, vaak ten koste van de idee van checks and balances of van transparantie en accountability. Wetgevers hebben 'gekoerst' om bij de eerste te kunnen zijn in het stemmen van veiligheidswetten, vaak zonder een open debat. In een klimaat van grote zorg voor publieke veiligheid kan men zich de vraag stellen wat de toekomst mag zijn van de burgerrechten en vrijheden en van de open samenleving. Twee jaar na 11 september spitsen we deze belangrijke vraag toe op het grondrecht privacy. Eerst geven we aan welk belang aan dit grondrecht toekomt, welke weerstanden het oproept, hoe het kadert in de democratische rechtsstaat of open samenleving die we kennen, hoe we de relatie tussen het grondrecht op privacy en de beginselen van data protection moeten begrijpen en tenslotte hoe we deze inzichten dienen te incorporeren in de in het noodzakelijk wetgevend werk. Ons verhaal is geenszins een abstract verhaal kenmerkend voor rechtstheoretische geschriften. Integendeel tonen we aan de hand van concrete wettelijke initiatieven dat deze inzichten veel van het actuele 'wetgeven' kenmerkt in het bijzonder in Nederland. In vele opzichte kan Nederland dan ook als model staan voor de zoektocht naar een evenwichtige grondrechtenpolitiek in deze 'grondrechtenonvriendelijke' tijd.

Precaution and privacy impact assessments as modes towards risk management

David Wright et al. — Thu, 27 Oct 2011 03:54:53 PDT

This paper - which is the 5th chapter of the book edited by René Von Schomberg - contends that PIAs (privacy impact assessments) are an instrument of risk governance that should, therefore, be understood and implemented within the framework of the precautionary principle. Precaution is the best theoretical framework of action in the face of uncertain risks. After considering the precautionary principle from a conceptual point of view, this paper goes on to discuss privacy impact assessment in practice and concludes with the possibility of the integration of PIA within the context of risk governance. The paper also offers comments on the notion of balancing privacy and other values.

De gespannen verhouding tussen politiek en wetenschap

Serge Gutwirth et al. — Sun, 23 Oct 2011 07:31:06 PDT

Heated debate with dear colleagues about the acceptability of politics of recognition of "alternative" medicine (homeopathy, etc.). Koen Raes and I defend the position that it is not because something is not "scientifically proven" it should not be regulated by government.

Over wetenschap en politiek in actie

Serge Gutwirth et al. — Sun, 23 Oct 2011 07:27:00 PDT

Debate with colleagues about the acceptability of politics of recognition of "alternative" medicine (homeopathy, etc.). Koen Raes and I defend the position that it is not because something is not "scientifically proven" it should not be regulated by government.

Activisten, geen terroristen

Dirk Voorhoof et al. — Thu, 15 Sep 2011 01:57:35 PDT

Wanneer in het Midden-Oosten of China mensen in opstand komen tegen de overheid, juichen we het toe. Als burgers hier hun stem laten horen, voor mensenrechten of het milieu, is vervolging en bestraffing hun deel. Een dag voor de ‘internationale dag voor de democratie' roepen we op tot verzet tegen deze repressieve tendens.

Privacy & data protection : verweven maar toch sterk verschillend

Serge Gutwirth et al. — Wed, 29 Jun 2011 05:45:26 PDT

Deze bijdrage gaat in op de juridische conceptualiseringen van respectievelijk privacy en data protection. Met het Handvest van de Grondrechten van de Europese Unie, dat beide rechten in een afzonderlijk artikel erkent, is duidelijk geworden dat de bescherming van het privéleven van individuen en de wettelijke normering van het verwerken van persoonsgegevens minstens vanuit formeel oogpunt dienen te worden onderscheiden. In deze bijdrage zullen we laten zien dat beide rechtsfiguren, niettegenstaande hun verwevenheid en doorsneden, ook qua inhoud, doelstellingen, geschiedenis en logica op pertinente wijze van elkaar verschillen. Tevens gaan we in op de wijze waarop zij in de praktijk van het recht in interactie functioneren. We zullen de relevantie van het gemaakte onderscheid illustreren aan de hand van analyses enerzijds van de wijze waarop deze twee grondrechten zich verhouden met andere legitieme belangen (zoals veiligheid), en van hun respectievelijke ontmoetingen met steeds nieuwe ontwikkelingen op het vlak van ICT anderzijds.

30 jaar milieurechtstheorie: begrippen en standpunten

Serge Gutwirth — Fri, 17 Jun 2011 04:49:31 PDT

noodgedwongen te beperken tot een gebalde weergave de belangrijkste ideeën van het debat . De milieurechtstheoretische discussie is alleszins getekend door de botsing van twee tegenover elkaar staande extreme opvattingen. Vanuit een sterk antropocentrisch perspectief staat de mens in het middelpunt en heerst hij over het niet-menselijke. Hiertegenover stelt het niet-antropocentrische perspectief voorop dat de mensheid een niet-geprivilegieerd deel is van een ecologisch geheel. Deze posities, en hun respectievelijke juridische implicaties, worden in het eerste deel van deze bijdrage tegenover elkaar geplaatst. In het tweede deel wordt beschreven dat deze clash tussen extreme posities ondertussen het monopolie heeft verloren op het vlak van de milieurechtelijke begripsvorming. Minder manicheïstische, beter doordachte en fijnere denkpistes hebben hun opwachting gemaakt. Zij verwerpen de oppositie of strikte deling tussen mens en milieu.

Privacy and data protection in the EU-security continuum

Gloria Gonzàlez-Fuster et al. — Wed, 15 Jun 2011 12:13:11 PDT

There is no doubt that EU measures on the automated processing of data on individuals have an impact on fundamental rights. But which fundamental rights are more deeply affected by them? And how should these rights be safeguarded to ensure the effective protection of individuals and democratic societies? This Policy Brief highlights a series of elements that are critical to addressing the legal dilemmas arising in this area and puts forward recommendations based on research undertaken for the INEX project

Avant-propos: Les brevets dans 'l'économie de la connaissance'

Serge Gutwirth et al. — Wed, 15 Jun 2011 05:46:46 PDT

La dynamique scientifico-industrielle associée à la biotechnologie est devenu un nouveau modèle pour la recherche en général. La responsabilité des Etats, assurer le développement d’une recherche publique, non directement asservie aux intérêts privés, a été transformée en responsabilité d’avoir à étendre cette dynamique au maximum de secteurs de recherche. C’est ce qu’on appelle « l’économie de la connaissance », c’est-à-dire le pilotage de la recherche par l’ « aval », le partenariat avec une industrie étant devenu la règle, et la prise de brevet un synonyme de réussite enviable. Comme dans le cas de la « déterritorialisation » des brevets, ce transfert de responsabilité s’est fait sans débat politique, sur le mode de l’évidence, et sans discussion quant aux conséquences, l’innovation et la compétitivité tenant lieu d’argument.

Sorting out smart surveillance

David Wright et al. — Mon, 13 Jun 2011 08:09:55 PDT

Surveillance is becoming ubiquitous in our society. We can also see the emergence of “smart” surveillance technologies and the assemblages (or combinations) of such technologies, supposedly to combat crime and terrorism, but in fact used for a variety of purposes, many of which are intrusive upon the privacy of law-abiding citizens. Following the dark days of 9/11, security and surveillance became paramount. More recently, in Europe, there has been a policy commitment to restore privacy to centre stage. This paper examines the legal tools available to ensure that privacy and personal data protection are respected in attempts to ensure the security of our society, and finds that improvements are needed in our legal and regulatory framework if privacy is indeed to be respected by law enforcement authorities and intelligence agencies. It then goes on to argue that privacy impact assessments should be used to sort out the necessity and proportionality of security and surveillance programmes and policies vis-à-vis privacy.

Leuvense Rector heeft meer dan één plant uitgetrokken. Ontslag Barbara Van Dyck smoort menigsuiting van anderen.

Eva Brems et al. — Fri, 10 Jun 2011 06:32:24 PDT

De acties rond het fameuze Wetterse aardappelveld en het ontslag van Barbara Van Dyck aan de KULeuven dat er op volgde, hebben ons aan het denken en debatteren gezet, niet enkel vanuit een gevoel van collegialiteit, maar ook vanuit ons wetenschappelijk vakgebied: de rechten van de mens. De aardappelkwestie speelt zich ook in ons patattenveld af – dat van de vrije meningsuiting. Door een onderzoekster te ontslaan omdat zij weigerde afstand te nemen van de actie, is er in dat veld voldoende schade aangericht om ons te verontrusten.

"Wetenschapslastering” als nieuw opiniedelict ?

Serge Gutwirth — Wed, 08 Jun 2011 06:22:48 PDT

Een dupliek op de opiniebijdrage van Johan Braeckman en Maarten Boudry in De Standaard van 3 juni 2011 die een repliek was op een eerdere bijdrage van Dirk Voorhoof en mezelf in De Standaard van 1 juni 2011 onder de titel “Activisten, aardappelen en academici”

Vogelgriep en Tamiflu. In geval van pandemie zal België geen generische equivalenten gebruiken, zelfs al is er gebrek aan merkproducten

Daniel de Beer et al. — Tue, 07 Jun 2011 02:01:36 PDT

Er wordt ons gezegd dat de regering zijn wapens scherpt tegenover de dreiging van de vogelgriep. Zelfs al zijn er wel degelijk maatregelen genomen, dan toch zegt de regering niet alles en speelt zij Russische roulette. Indien een pandemie zich tijdens de komende twee jaar kan ontwikkelen, dan is de kans groot dat ze erg moorddadig zal zijn. Dit is des te absurder daar zulke dramatische ontknoping gemakkelijk kan worden vermeden

Grippe aviaire et Tamiflu. En cas de pandémie la Belgique n'utilisera pas de génériques, même s'il y a pénurie de médicaments de marque

Daniel de Beer et al. — Tue, 07 Jun 2011 01:55:29 PDT

Actievoerders, aardappelen en academici

Serge Gutwirth et al. — Wed, 01 Jun 2011 07:36:47 PDT

In Wetteren vernielden vorig weekend activisten van Field Liberation Movement (FLM) een gedeelte van een proefveld met genetisch gemodificeerde aardappelen (ggo’s). DeVlaamse universiteiten hebben unisono hun verontwaardiging uitgedrukt en kiezen voor een repressieve aanpak: de UGent zal gerechtelijke stappen ondernemen tegen de actievoerders en de KULeuven kondigt al meteen in een persmededeling aan “maatregelen te zullen nemen tegen een onderzoekster die de actie van het Field Liberation Movement verdedigde”. Een Gentse professor wist zelfs te verkondigen dat het een zwarte dag was voor de vrije onafhankelijke wetenschap, de democratie en de toekomst van ons land. Ook van de kant van de politici werd meteen fors uitgehaald: “ecoterroristen”, “groene taliban”, “hooligans” … Kom zeg. Laat ons de actie herleiden tot haar ware proporties: een eis om een intens politiek en maatschappelijk debat over ecologie en economie, uitgedrukt via de vernietiging van een gedeelte van een veldproef met aardappelplanten, gepaard gaande met wat schermutselingen en nogal wat aanhoudingen die wellicht tot strafrechtelijke vervolgingen zullen leiden. “Slechts 20 procent van de aardappelplanten op het ggo-aardappelveld zijn verwijderd”, is door het Instituut voor Landbouw en Visserijonderzoek (ILVO) meegedeeld, nu het stof wat is gaan liggen. En de onderzoekers lieten ondertussen weten dat de resultaten van de veldproef nog steeds representatief zullen zijn. Van een ramp voor de wetenschap is de actie op het aardappelveld nu herleid tot wat het eigenlijk was: een vorm van “symbolic speech”, waarbij de actievoerders de regels van de gerechtvaardigde actie zijn te buiten gegaan.

The contribution of the Article 29 Working Party to the construction of a harmonised European data protection system: an illustration of 'reflexive governance'?

Yves Poullet et al. — Mon, 23 May 2011 03:10:51 PDT

The Art. 29 Working Party, which brings together representatives of the different national supervisory Data Protection Authorities, is a body responsible for giving advice and making recommendations to the European institutions on specific data protection issues. It works closely with the Commission. At European level, no similar institution has been established for example as regards consumer or environmental protection, although some national legislations do provide for supervisory bodies in these matters . To put it a little bit bluntly, it could be said that Art. 29 of the Data Protection Directive has officially installed a kind of ‘privacy lobby group’ at the heart of the European institutions. It must also be highlighted that the Working Party has a unique role to play not only in the process of ensuring the acquis of the European Data Protection, but also when it comes to progressively adapt the legislative framework and its effective application to the real needs of society in a changing context which still creates new privacy threats . Taking the latter into account, as well as the recent debates about the draft EU Council Framework Decision on Data Protection in the Third Pillar which intends to create a similar or integrated institution as the Art. 29 W.P. , in this contribution we will propose some reflections about the functioning of this institution, its impact on the Data Protection debates, its contribution to a better implementation and understanding of the Data Protection rules and, at the same time, we will analyse how this institution might be viewed as a ‘model’ or ‘tool’ for ensuring ‘reflexive Governance’. Our approach will start with an institutional description of the role, tasks and competences of the Art. 29 W.P. In a second step, we will consider the strategies developed by the Art. 29 W.P. to accomplish its tasks, notably the alliances it has developed with other actors. On that point we will give particular attention to the setting-up of the European Data Protection Supervisor (EDPS) and to the present debate about the Data Protection in the Third Pillar. Last but not least, in a third and a fourth step, we will scrutinise the priorities and main achievements of the Art. 29 W.P. activities. Finally, we will try to conclude on the significance of the project and work of this Working Party for the central question of this book, namely the relevance of the hypothesis of ‘reflexive governance’ and ‘learning-based’ governance for the devising of a European human rights policy

Punir ou réparer? Une fausse alternative

Serge Gutwirth et al. — Mon, 24 Jan 2011 09:14:21 PST

Le mouvement de la restorative justice est en plein essor. Au delà d’une production impressionnante de textes et discours qui en dessinent et défendent les options et croyances, on voit dans certains pays se développer dans les marges du droit pénal, des initiatives qui s’en revendiquent avec ferveur. Nous préférons quant à nous nommer la chose restaurativisme car nous y voyons surtout un mouvement idéologique. Dans la première partie de notre contribution, nous le montrerons pour les points de vue des restaurativistes radicaux ou « maximalistes » dont notre compatriote Lode Walgrave est un des chefs de file, alors que dans la seconde partie, nous nous le ferons pour les travaux des modérés du mouvement, plutôt représentés par l’australien John Braitwaithe.